Stowarzyszenie Nurków Niepełnosprawnych

Tadeusz Masztalerz

  • Dyrektor Kursów Instruktorskich HSA Niemcy / Poland: Tadeusz „Gacek” Masztalerz

  • Warmińsko – Mazurskie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Płetwonurków „SEPIA”:                    Iwona Marcinkiewicz

 Co oznacza HSA ?

HSA - Handicapped Scuba Association - Stowarzyszenie Nurków Niepełnosprawnych jest organizacją typu "non profit", założoną w celu umożliwienia osobom o różnych rodzajach niepełno­spraw­ności: ruchowych, czuciowych lub umysłowych, zdobywania stopni nurkowych i nur­ko­wania rekreacyjnego.

 Jak powstalo HSA ?

Początki HSA sięgają połowy lat 70, kiedy to grupa naukowców kalifornijskiego uniwersytetu w Irvine opracowała  projekt pilotażowy, którego celem było badanie zmian w samoocenie osób o różnym stopniu i rodzaju niepełnosprawności, które wzięły udział w kursie nurkowania obok osób w pełni sprawnych. Duże zainteresowanie projektem i zadowalające efekty do­pro­wadziły do powstania w 1981 roku pierwszego Stowarzyszenia Nurków Niepełno­sprawnych - Handicapped Scuba Association. 

Jakim strukturom organizacyjnym podporządkowana jest działalność HSA ?

HSA jest obecnie największym tego typu stowarzyszeniem na świecie, które umożliwia osobom niepełnosprawnym nurkowanie rekreacyjne. Jego program realizowany jest przez ponad 1500 instruktorów w 26 krajach, gdzie HSA ma swoje przedstawicielstwa. Najwyższe rangą posród nich pozostają Krajowe Osrodki Treningowe - National Training Center w Australii, Antylach Holenderskich, Brazylii, Japonii, Niemczech, Norwegii i Włoszech. Ośrodki Treningowe upoważnione są do prowadzenia szkoleń wszystkich stopni, również instruk­torskich. Siedzibą HSA jest San Clemente w Kalifornii, a funkcję Prezydenta pełni od chwili powstania James "Jim" Gatacre, który powołuje przedstawicieli reprezentujących HSA w innych krajach.

 Co oznacza HSA Poland?

Pierwszego grudnia 1999 roku na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Prezydentem HSA Jimem Gatacre, a Przedstawicielem HSA Tadeuszem Masztalerzem, powołany został w Polsce, jako ósmy na świecie, Krajowy Ośrodek Treningowy - Handicapped Scuba Association Poland.

Kadrę HSA Poland stanowi, oprócz Dyrektora Kursów Instruktorskich, 14 instruktorów CMAS i PADI, którzy w pażdzierniku ubiegłego roku w Krakowie ukończyli pierwszy w Polsce ITC HSA.

 Na czym polega działalność dydaktyczna HSA?

Działalność dydaktyczna HSA obejmuje oprócz szkolenia osób niepełnosprawnych również kursy dla "Dive Buddys" oraz kursy instruktorskie. Instruktorem HSA może zostać każdy instruktor nurkowania, posiadający ważną licencję jednej z uznanych federacji światowych, który przeszedł specjalne przeszkolenie - Instructor Training Course. Na kursach tych, oprócz dużej ilości teorii, wiele uwagi poświęca się zajęciom polegającym na symulowaniu róznego rodzaju niepełnosprawności. Ćwiczenia te pozwalają przyszłym instruktorom zo­rien­tować się, jakie problemy spotkać mogą pod wodą ich niepełnosprawni podopieczni. Celem kursów dla "Dive Buddy´s" jest stworzenie międzynarodowej sieci nurków, profesjonalnie przygotowanych do towarzyszenia osobom niepełnosprawnym w podróży i pod wodą, co oprócz wrodzonych predyspozycji wymaga sporo wiedzy i umiejętności. Wysoki poziom tych kursów sprawia, że biorą w nich udział również osoby nie planujące nurkowania z nie­pełno­sprawnymi, ponieważ podnoszą one umiejętności nurkowe w sposób, w jaki nie robi tego żaden inny program szkolenia. Powstanie programu szkoleniowego HSA dla osób niepełno­sprawnych poprzedziły dwa lata pracy zespołu, złożonego z przedstawicieli wszystkich waż­niejszych federacji, zajmujących się w USA nurkowaniem. Stworzono wówczas do dziś obowiązujący program, umożliwiający instruktorowi ocenę umiejętności kandydata, bez konieczności brania pod uwagę rodzaju i stopnia jego niepełnosprawności.

 Jakie są główne założenia Programu Certyfikatu Wielopoziomowego HSA

Glównym kryterium omawianego systemu szkolenia, nazwanego przez twórców Programem Certyfikatu Wielopoziomowego (Multi-Level Certifications), jest stopień zależności kandydata od partnera oraz zdolność do przyjścia partnerowi z pomocą w sytuacji awaryjnej. Zgodnie z tą zasadą stopień podstawowy HSA Basic Open Water Scuba Diver przyznawany jest w trzech kategoriach (Level):

Kategoria A uprawnia do nurkowania z jednym partnerem mającym taki sam lub wyższy stopień. Oznacza to, że jej posiadacz spełnił w trakcie kursu wszystkie wymagania, a tym samym udowodnił, że jest w stanie bezpiecznie nurkować, poradzić sobie w sytuacji awaryjnej i w razie potrzeby przyjść partnerowi z pomocą.

Posiadacz kategorii B jest w stanie bezpiecznie nurkować i poradzić sobie w sytuacji awa­ryjnej ale z racji swojej niepełnej sprawności  nie może przyjść partnerowi z pomocą i dlatego konieczna jest obecność pod wodą  jeszcze jednej osoby towarzyszącej - obie mogą być nurkami z kategorią A.

Do nurkowania z dwiema osobami towarzyszącymi uprawnia również stopień kategorii C. Warunkiem w tym wypadku jest jednak dodatkowe przeszkolenie jednego z partnerów z zakresu ratownictwa -  a najlepiej, żeby był to instruktor lub Dive Buddy HSA. Jest to wymagane z tego względu, że nurek z kategorią C nie tylko nie może pomóc partnerowi, ale również nie jest w stanie wykonać wielu czynności, których wymaga jego własne bez­pie­czeńst­wo, a które musi wykonać za niego partner. Drugą osobą towarzyszącą może być nurek z kategorią A.

 Do czego uprawniają stopnie nurkowe HSA Polska?

W porozumieniu i za zgodą HSA International, ze względu na specyficzne warunki hydrologiczno – meteorologiczne, dla osób niepełnosprawnych, nurkujących w Polsce przy­jęto następujące zasady:

Nurek, który otrzymał stopień podstawowy HSA A (Basic Open Water Scuba Diver - level A ) jest uprawniony do nurkowania z jednym partnerem mającym stopien CMAS***, równoważny lub "Dive Buddy" HSA.

Nurek ze stopniem podstawowym HSA B (level B) jest uprawniony do nurkowania z dwoma partnerami, z których przynajmniej jeden musi posiadać stopień CMAS***, równoważny lub Dive Buddy HSA. 

Nurek posiadający stopień podstawowy HSA C (level C) może nurkować z dwoma partne­rami, z których jeden musi być instruktorem lub "Dive Buddy" HSA.

Dla nurków ze stopniem podstawowym wszystkich "poziomów" dopuszczalną głębokością zanurzenia jest 20 metrów.

 Program kursu na stopień podstawowy HSA.

Program kursu obejmuje część teoretyczną oraz zajęcia praktyczne na akwenie ograniczonym (może to być basen) i na wodach otwartych. Wykłady prowadzone są według programu federacji, którą reprezentuje instruktor. Szkolenie praktyczne rozpoczyna się sprawdzianem pływackim, którego zaliczenie nie jest jednak wymagane do uzyskania stopnia. Ma on tylko ułatwić instruktorowi ocenę umiejętności i możliwości kandydata przed rozpoczęciem kursu. Na akwenie ograniczonym przewidzianych jest siedem jednostek lek­cyjnych -- po dwie godziny każda, a na wodach otwartych pięć nurkowań, które nie mogą być przeprowadzone tego samego dnia i żadne nie może być krótsze niż dwadzieścia minut. Do każdej lekcji opracowany jest szczegółowy konspekt wraz z wykazem norm, które należy podczas niej wykonać. Ogółem, w czasie całego kursu wymagane jest wykonanie 68 norm na akwenie ograniczonym i 57 na wodach otwartych -- zaliczenie wszystkich kwalifikuje uczest­nika do stopnia kategorii A. Niezdolność do wykonania którejś z norm, oznaczonych literami B lub C, powoduje przyznanie stopnia jednej z tych kategorii. Przy wykonywaniu norm oznaczonych literami SPR przewidziana jest pomoc partnera, a literami LS oznaczone są szczególnie ważne ćwiczenia z zakresu ratownictwa, których nie wolno pominąć. Przed otrzymaniem certyfikatu, każdy absolwent własnoręcznym podpisem potwierdza, że zapoznal się i zaakceptował wytyczne HSA, dotyczące bezpiecznego nurkowania. Nieprzestrzeganie w póżniejszych nurkowaniach tych zaleceń może spowodować utratę uzyskanych uprawnień.

Również osoba pełnosprawna może otrzymać stopień podstawowy HSA, biorąc udział w kursie lub w wyniku "Cross Over", pod warunkiem, że program szkolenia federacji, w której otrzymała uprawnienia, przewiduje ćwiczenia z zakresu ratownictwa. W przeciwnym razie, do czasu ich uzupełnienia, można przyznać jedynie stopień kategorii B.

 Kurs na stopień średni HSA.

Zaawansowani, pragnący pogłębić swoje umiejętności, mogą to zrobić uczestnicząc w kursie na stopień Advanced Open Water Scuba Diver. Pierwszy tego typu kurs w Polsce rozpocznie się w najbliższym czasie w Krakowie, w Centrum Turystyki Podwodnej "Nautica". Dopiero po jego zakończeniu zostanie ustalone, jakie uprawnienia będą przyznawane w przyszłości osobom niepełnosprawnym, które ukończą taki kurs w Polsce.

 Tadeusz Masztalerz

         zobacz: www.hsa.org.pl